Wanneer iemand een geldvordering heeft op een persoon die door haar niet (tijdig en volledig) wordt voldaan, kan je als schuldeiser voorafgaand aan (of tijdens) een incassoprocedure via een advocaat conservatoir beslag leggen op de goederen van de schuldenaar. Dit betekent dat conservatoir beslag kan worden gelegd op zowel alle zaken als alle vermogensrechten van de schuldenaar, ook wanneer deze zich bij derden bevinden (het zogenaamde derdenbeslag). Het leggen van conservatoir beslag is een maatregel waarmee je als schuldeiser kan voorkomen dat een schuldenaar zijn goederen verkoopt of bezwaart met een beperkt recht, voordat de schuldeiser een vonnis heeft verkregen waarmee hij tot executie kan overgaan. Op deze wijze kunnen de rechten van de schuldeiser worden bewaard (conserveren).
Voor het leggen van conservatoir beslag is verlof nodig van de voorzieningenrechter, welke met een verzoekschrift (het zogenaamde beslagrekest) wordt aangevraagd. De voorzieningenrechter beslist na summier onderzoek, zodat in de regel een verzoek tot beslaglegging wordt toegewezen. Vervolgens zal de deurwaarder onder de goederen van de schuldenaar beslag leggen. Nu de schuldenaar daarvan niet op de hoogte wordt gesteld, komt het beslag voor de schuldenaar over het algemeen als een verrassing.
Het conservatoir beslag gaat automatisch over in executoriaal beslag op het moment dat de schuldeiser in de procedure zijn vordering tot beslaglegging krijgt toegewezen. Hoewel over het algemeen de schuldenaar vrijwillig aan het vonnis zal voldoen of een betalingsregeling zal treffen met de deurwaarder, kan het ook zijn dat de schuldenaar weigerachtig blijft, zodat niets anders rest dan het vonnis te executeren. Dit betekent dat het vonnis aan de schuldenaar moet worden betekent, zodat de schuldenaar formeel bekend wordt gemaakt met de inhoud van het vonnis en een termijn wordt gegund om alsnog vrijwillig aan het vonnis te voldoen. Laat de schuldenaar die termijn onbenut verstrijken, dan mag het vonnis daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd. Hierbij is de schuldeiser (de executant) vrij in de keuze van de goederen waarop hij beslag zal laten leggen. Uit de opbrengst van de executoriale verkoop van de goederen wordt de schuld van de schuldenaar alsmede de kosten van de executie aan de schuldeiser voldaan.
